Thứ Năm, 22 tháng 10, 2009

TRÍCH HỒI KÝ : NHỮNG NGÀY THÁNG CŨ ...








KỶ NIỆM SÀI GÒN













I.- BỠ NGỠ SÀI GÒN .

Đó là những năm của thập niên 60. Tôi được gia đình cho lên Sài Gòn học . Nhà tôi lúc ấy ở dưới quê tận mũi Cà Mau . Nhà nghèo , đâu có tiền cho con đi học xa .

  Rất may là tôi có người anh bà con bạn dì làm Bác sĩ Giám đốc một bệnh viện lớn của người Hoa ỏ Chợ Lớn : bệnh viện Phước Kiến – nay là Bệnh viện Nguyễn Trãi  cưu mang cho đi học.

  Năm ấy, tôi bị bệnh ruột thừa và khi ba tôi đưa tôi lên Sài Gòn điều trị , sau khi mổ xong người anh BS nói trên xin ba tôi cho tôi ở lại Sài Gòn đi học .

   Cuộc đời tôi bước ngoặt sang trang mới từ đó .

Chợ SaiGon



1.- Ở trọ .

  Anh BS Phán nói trên có một đứa em trạc tuổi tôi đang trọ học ở Sài Gòn . Anh Phán gọi anh lại bảo anh hướng dẫn tôi tìm chỗ trọ và dẫn vô trường đăng ký xin học …

   Thế là tôi đến gác 59 đường Nguyễn Trải cùng ở trọ với anh – Anh Long – Sau nầy là “thổ địa” hướng dẫn tôi mọi thứ lúc chân ướt chân ráo lên Sài Gòn .

   Gác 59 đối diện với trường Bác Ái – nay là Đại học Sài Gòn là nhà cho SV – HS ở trọ ăn cơm tháng . Gác chia làm 6 phòng nhỏ ngăn bởi những tấm vách carton cao khỏi đầu một chút . Trong mỗi phòng để một cái ghế bố và một cái bàn nhỏ . Phòng không có cửa .

   Khi tôi đến, gác 59 đã có 5 anh bạn ở đó rồi .

   Sáu mắt kiếng học đệ nhất B Chu Văn An, Lợi Bình Dương học đệ tam B Văn Học , Lâm mập học đệ tứ Hưng Đạo Năng gù và Long học đệ tứ Nguyễn Bá Tòng , Bốn học đệ ngũ Thăng Long . Anh Long có một phòng riêng , các anh bạn kia ở trong một gian lớn có chia buồng như đã nói trên .

Truong Taberd

                                          Trường TABERD dạy chương trình Pháp

  Cư dân cũ nhìn tôi với đôi mắt hơi diễu cợt  Chả là lúc ấy tôi quê kếnh : Mặc một bộ đồ bà ba cháo lòng củng cởn bằng thứ vải “con cót” – Không biết tại sao người ta gọi là vải con cót nữa ? –  Đó là loại vải thô bằng coton nên rất dễ nhàu và dễ ngã màu … bây giờ không còn thấy bán nữa . Bộ đồ nầy mẹ vừa mới may cho tôi để đi Sài Gòn chữa bệnh . Còn một vài bộ đồ “tây”  cũng chẳng ra hồn : ngắn và chật , không được ủi bao giờ , giặt thiếu xà bông nên cũ và úa vàng trông thật thảm hại . Mặc vào trông đúng là như “Tư Ếch đi Sài gòn"


y Phuc

                                            Y phục dân Sài gòn những năm 60

   Bốn gọi tôi là Dũng Anh Dân ! Hỏi sao gọi thế ? Bốn đáp : “Dân đây là Dân Vệ “ (Dân Vệ  thuở đó là một sắc lính không ra lính , dân không ra dân , được trang bị “Oảnh tầm sào” để canh gác trong thôn xóm là một thứ hạng người thấp kém trong xã hội thời bấy giờ)

   Dũng Anh Dân là Dũng Dân Vệ vậy .

  Tôi cũng bực mình , nhưng nghĩ chúng đánh giá mình không oan chút nào nên cố nhịn , cười trừ .

Fashon

                                             Y phục của thiếu nữ Sài Gòn 67

   Sau nầy, lâu lắm tôi ít gặp lại họ - chuyện từng người tôi sẽ kể sau – Nhưng mới năm trước , một người quen cho tôi số điện thoại của Bốn . Tôi a lô cho nó và xưng : Dũng Anh Dân đây ! Còn nhớ bạn cố tri không ? Không ngờ Bốn vẫn còn nhớ tôi , mừng rối rít  !  Anh em hẹn nhau đi uống cà phê hàn huyên không dứt . Trước khi đi, tôi hỏi :

- Tưởng đâu chú mầy quên Dũng Anh Dân rồi chứ ?

  Nó cười cầu tài, gảy đầu đáp :

-    Thôi mà cha ! Chuyện cũ bỏ qua đi...

thieu nu 

                                                 Ăn mặc cũng sang hén ? (1967)


2.- Sinh Hoạt Sài Gòn thời ấy :

  Bà chủ nhà nấu cơm tháng cho bọn tôi 300 đ / người , tiền ở 150 đ . Nói như vậy để các bạn hình dung giá trị đồng tiền lúc bấy giờ . Cơm tháng 300 đ nhưng bà nấu rất ngon , lúc nào cũng 3 món – cả những món ăn ngon như thịt kho tàu, canh chua cá  lóc ….

   Lúc ấy anh tôi cho tôi mỗi tháng 600 đ , không kể tiền học – Ăn sáng , đi xem xi né chiều thứ bảy … tôi vẫn còn dư tiền để sắm giày dép, cả quần áo nữa …

   Và Sài Gòn đã lột xác tôi tư từ …


Chợ cũ

                 Khu Chợ Cũ buôn bán rất sầm uất


QUÁN CƠM ANH VŨ

 Đó là quán cơm dành cho SV – HS ở đường Bùi Viện . Mỗi xuất ăn 5 đ , người ăn tự chọn đồ ăn  mang ra bàn , cơm  ăn không hạn chế . Có một điều tôi lấy làm lạ, tuy là quán cơm Bình dân, nhưng chỉ có SV – HS  vào ăn mà thôi, những giới Bình Dân khác như phu khuân vác, các bác đạp xích lô…không thấy ai vào ăn cả . Thỉnh thoảng tôi báo không ăn cơm với bà chủ để lấy tiền đi ăn cơm BD ở Anh Vũ . Tuy là quán ăn BD nhưng thức ăn ngon, đa dạng và rất sạch sẻ . Ban đêm , quán Anh Vũ biến thành nơi ca nhạc rất xôm tụ . Lúc ấy ca sĩ Việt Ấn , Chế Linh, trụ tại điểm nầy và Việt Ấn nổi tiếng với bài Hận Đồ Bàn .  

  Ở đây tôi quen thân với mấy người , về sau là bạn chí cốt với nhau mãi tới bây giờ .

              Sài Gòn ta gởi cho em ,
              Quán cơm Anh Vũ , phố đèn Tự Do,
               Nhớ em ôi ! thuở học trò ,
               Này đường Nguyễn Trải, con đò Thủ Thiêm …


SAIGON đêm

      Sài Gòn đêm đẹp quá phải không ?

   3.- Chiếc xe đạp và đường phố Sài Gòn  :

  Khi mới lên Sài Gòn , anh Phán tôi viết một cái “Bon Pour” dặn tôi ra tiệm bán xe đạp ở trước cổng bệnh viện đưa cho người chủ để lấy một chiếc xe đạp .

   Trong trích hồi ký về người anh tôi có một đoạn nói về những chiếc xe đạp khốn khổ này .

   Ở quê tôi lúc ấy chỉ có 1 , 2 người sắm được xe đạp nên nó rất quý . Đối với chúng tôi đó là một thứ đồ xa xỉ , không thể nào mua sắm được , thậm chí mượn chạy chơi một chút cũng là khó lắm rồi .

   Lần đầu tiên tôi dắt chiếc xe đạp của mình từ trong tiệm ra, chiếc xe sườn đầm hiệu URAGO bóng loáng ! Thật không thế nào tả xiết niềm vui của tôi lúc ấy !


 Xa Tay

    Các bạn thấy một chiếc Vespa và một chiếc Mobilette         
                          


  Sau nầy khi thấy tôi vẫn đi chiếc xe wave Alpha cũ kỹ , bọn trẻ nói :

-    Sau Bố không đổi xe tay ga đi cho khỏe ?

   Tôi ậm ừ , nói :

-    Đời Bố chỉ khỏe và sung sướng nhất là lúc có được chiếc xe đạp !

  Bọn chúng tròn mắt , không hiểu .

  Nhưng khi nghe tôi kể lai lịch chiếc xe đạp ấy,  từ đó chúng không nói chuyện đổi xe với tôi nữa . Tôi nghĩ , chuyện nầy cũng giúp những đứa trẻ có thêm suy nghĩ về chuyện đua đòi xe cộ .

  Thời đó Thành Phố sài Gòn rất ít xe . Xe gắn máy chỉ có Vespa, Lambreta, Schach, Mobilette , Velo Solex và vài loại mô tô của Pháp còn lại , nên dù mới biết chạy xe đạp tôi đi cũng mau quen . Chỉ có những con đường thì phải dùng bản đồ và tôi có một quyển sổ tay luôn bỏ túi, khi đi hết đường nầy sang đường khác tôi đều ghi chép , đánh dấu, vì thế tuy nhà quê nhưng tôi không bao giờ lạc đường và cũng do đó tôi thuộc đường Sài Gòn rất nhanh và nhớ rất lâu .

Sau nầy có ai hỏi đường nầy đường kia hồi trước tên gì ?  thường là tôi giải đáp được .

   Hôm TP tuyển sinh Đại học, sáng sớm có hai em đi xe bảng số 65 – số Cần Thơ – ghé xe trước chỗ công ty tôi lấy bản đồ ra nói là tìm trường Đại học Sài Gòn – hình ảnh không khác gì tôi ngày trước . Thấy chúng loay hoay mãi tôi đến nói : Đại học Sài Gòn ở đây nè cháu ơi ! …

  Và tôi nghe lòng xao xuyến bâng khuâng nhớ về một thời xưa cũ  đã qua nhưng còn in đậm biết bao là kỷ niệm !

                      Xe sài Gòn, đường Sài Gòn ,
                      Ta đi mà nhớ nẽo quê xưa ,
                      Cây đa bến cũ con đò vắng ,
                      Viễn khách còn ai để đón đưa ? 


Một góc Hàm Nghi 

                                             Một góc sầm uất của phố Sài Gòn


  4.- Đi học bằng xe buýt .

  Khi chị tôi lên mua nhà trên Sài Gòn thì tôi không ở trọ nữa mà đến tá túc nhà chị .

   Nhưng nhà chị ở tít  Q.11 cuối đường Trần Quốc Toản – nay là đường 3 tháng 2 – Tôi học trường Hưng Đạo – Nay là trường Châu văn Liêm - ở đường Cống Quỳnh , khoảng đường khá xa không thể đi xe đạp được , tôi phải đi xe buýt .

   Lộ trình nầy có hai chuyến xe buýt : Xe Cây Mai – Cây Gõ và xe Phú Lâm . Xe Phú Lâm hiệu SAVIEM còn lại từ thời Pháp; xe Cây Gõ là xe SUPREIOR  của Mỹ khá hiện đại .

   Cùng học một trường , đi chung một chuyến xe Cây Gõ – Bến Thành có cô bạn hàng xóm rất đẹp học dưới tôi một lớp . Lên xe, chúng tôi ít ngồi, chỉ đứng tựa vào các băng ghế và sau vài lần “cứu hộ” cô láng giềng khi xe thắng gấp chúng tôi quen nhau , song chỉ chào hỏi thôi , vì cô bạn dáng điệu rất e dè , cả thẹn và nghiêm . Tôi thì nhát ! Thành thử chỉ nhìn nhau qua ánh mắt , tuy có nhiều điều muốn  nói nhưng chưa ai thốt nên lời .

   Nhà Bích – cô bạn ấy – rất giàu , làm đại lý cho hảng xe Lambretta ,  mua cho Bích chiếc xe Velo Solex đi học . Thế là đứt đường chim xanh !

  Ngày ngày lũi thủi một mình ra bến đón xe đi học,  tôi nhớ 2 câu thơ của Bà Huyện Thanh Quan tả cảnh một thời hiu quạnh dấu xe chỉ còn là hồn thu thảo :

  “ Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo,
  “ Nền cũ lâu đài bóng tịch dương “ ! ( Bà Huyện Th.Q)

                    Nhớ ôi xe buýt Sài Gòn,
                    Bao năm lưu lạc vẫn còn trong ta ,
                    Ra đi mấy độ đường xa ,
                    Làm sao quên được thuở ta có người,
                    Một chuyến xe, một cuộc đời ,
                    Mà ta đánh mất một trời yêu thương ,
                   Thôi ta sống kiếp vô thường ,
                   Nhìn em xa khuất nẽo đường hôm mai …

                                                                                     Nhà thờ Đức Bà

                                              Nhà thờ Đức Bà
                                                                                     

                                                                           Sài  Gòn Thu 2009



     MỘT SỐ ẢNH TƯ LIỆU
Tư Liệu 1 


ẢNH TƯ LIỆU 1

Tư  Liệu 2


ẢNH TƯ LIỆU 2

Tư Liệu 3


ẢNH TƯ LIỆU 3

Bưu Điện

BƯU ĐIỆN SÀI GÒN

Quốc Hội


                                                        NHÀ QUỐC HỘI


Thương Cảng

                                        THƯƠNG CẢNG SÀI GÒN

                     và  ....


                      TỪ NƠI ẤY TA RA ĐI ...

                     (VÀI HÌNH ẢNH TƯ LIỆU)


Chốn quê xưa



NGƯỜI ĐI ĐÂU MẤT RỒI ?...


Dòng sông cũ


       DÒNG SÔNG CŨ ...


Em gái quê


        EM GÁI QUÊ XƯA ...


Mùa gặt

       MÙA LÚA CHÍN


Đặt gió

ĐẶT GIÓ

Đường làng

 
CON ĐƯỜNG QUÊ ...

Cầu ao

CẦU AO XƯA ...

Cánh đồng năng


CÁNH ĐỒNG HOANG ...

Xe trâu

XE TRÂU

Em gái quê


EM GÁI QUÊ ...

Bé mùa gặt

BÓNG DÁNG TA NGÀY ĐÓ ...

Chăn trâu

VẪN HÌNH BÓNG TA NGÀY ẤY...

Mùa lúa

MÙA THU HOẠCH

Cánh cò

NHỮNG CÁNH CÒ ...

Trâu

TRÂU VỀ CHUỒNG ...

Đi học

QUA CẦU ĐẾN TRƯỜNG

Chăn trâu


MỘT CHÚT HÌNH ẢNH TA NGÀY ĐÓ ...



  Thu, 2009
  





Thứ Bảy, 3 tháng 10, 2009

VĂN MINH SÔNG NƯỚC




SÔNG NƯỚC
 MIỀN TÂY









Một trong những nét độc đáo của Miền Tây là sông nước của vùng đồng bắng Nam Bộ . Chẳng thế mà có lần một người bạn của tôi quê ở Nha Trang vào Sài gòn sinh sống đã lâu, nghe nói về những cảnh sông nước ở Miền Tây đã ngẩn ngơ và nói “ Mình chưa có may mắn được xuôi ngược các vùng sông nước ấy. Đó là một thiệt thòi lớn …”

 Chính vì dòng tâm sự ấy mà tôi mới post bài nầy lên , chủ yếu là hình ảnh để giới thiệu phần nào những sinh họat của sông nước Miền Tây cho những bạn chưa bao giờ đặt chân lên những vùng đất Nam Bộ tuyệt vời nầy .

  Lúc còn nhỏ, nhà tôi ở cạnh một con sông khá lớn . Mẹ tôi thường mua hàng ở những chiếc ghe bán hàng xén chèo dọc theo sông .
 
   Tôi thường níu tay mẹ theo xuống ghe mua đồ . Đó là chiếc ghe tam bản có mui, trên ghe có hai vợ chồng chú chệt già nói tiếng Việt lơ lớ .

   Mỗi lần đi như vậy mẹ thường mua cho tôi mấy chiếc bánh “tai heo” – Bây giờ tôi không thấy loại bánh nầy còn bán nữa .

   Bước vô chiếc ghe bán đồ tạp hóa nầy tôi nghe một mùi thật lạ - chúng tôi gọi đó là mùi trong ghe của chú chệt Bạc Hạng : mùi tương, đậu, đường, bánh . kẹo, củ cải muối trộn lẫn với nhau thành một mùi đặc trưng rất “Chệt” !

  Viết đến đây tôi thấy cần cần giới thiệu với các bạn hai truyện ngắn đặc sắc của Nguyễn Ngọc Tư nói về sông nước vùng Cà Mau . Đó là truyện Dòng Nhớ và truyện Nhớ Sông . Đọc hai truyện nầy xong các bạn có thể thấy rõ hơn những mãnh đời ngược xuôi trên sông nước .

 http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nvnnnvnnn31n343tq83a3q3m3237nvn

http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nvn0nnn0n31n343tq83a3q3m3237nvn


Như trên đã nói, Blog nầy chỉ  “giới thiệu phần nào” sông nước Miền Tây vì có những thứ mà một bài đơn sơ trong blog không làm sao lột tả hết được .

 Có bao giờ bạn thấy một chuyến đò dọc trong đêm ở những con sông lớn chưa ? 

  Có bao giờ bạn xuôi dòng trên một con sông rộng, nước lớn đầy mà trong một đêm tối trời nhìn thấy cảnh “ nhánh bần gie, con đốm đậu” chưa ?

  Nếu chưa thì bạn có thể đọc truyện Con Bảy đưa đò của Sơn Nam cũng có thể hình dung được phần nào cảnh sông nước về đêm .

http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nqnmntn1n31n343tq83a3q3m3237nvn

Về hình ảnh , bài nầy chia làm 3 phấn : Chợ nổi , cảnh sông nước miền Tây và sinh hoạt trên sông .

I.- CHỢ NỔI :

song nuoc 


   Một trong những nét văn hóa đặc trưng của sông nước Miền Tây là các chợ trên sông – người ta gọi là chợ nổi .

   Hầu hết những Thị xã , thị trấn dọc theo sông lớn như Ngã Bảy, Cái Răng , Thới bình , Ngã Năm , Tân Duyệt, Cái Keo …đều có chợ nổi trên sông .

Các bạn xen lọat hình dưới đây sẽ hình dung được nhịp sống tại các chợ nổi nầy .

   Đa số hình tôi không biết tác giả - trừ hình của Võ Đắc Danh – nên post mà không xin phép. Mong tác giả thông cảm
 

cho noi

Cảnh buôn bán dươi sông



...cho noi

Tấp nập không thua gì trên bờ



...PhotobucketCả

các hàng ăn uống...





Photobucket

Cà phê, nước ngọt ...



...Photobucket

Xuồng bán Vàm ...



Cho noi 7


Bán lẻ và cả bán sỉ nữa ...



cho noi6


Sự trao đổi rất náo nhiệt...



Cho noi 8


Trao đổi đa dạng không thua gì một cái chợ trên bờ




Beo hang

Quảng cáo bằng cây bẹo rất hấp dẫn




song nuoc 1


Ghe thuyền xuôi ngược vùng sông nước là một cách lưu thông hàng hóa



cho noi10

Bánh mì nóng cũng có mặt trên sông ...



Photobucket

Chợ nhỏ ...


II.- CẢNH SÔNG NƯỚC MIỀN TÂY

   Như trên đã nói , Blog nầy chỉ giới thiệu hạn chế một số về sông nước Miền Tây mà thôi, trong đó hình ảnh cảnh quan của nó chiếm một vị trí khá quan trọng . Xin gởi đến các bạn một số hình ảnh tôi sưu tầm được






song nuoc5


Xuôi dòng ...



Tren song

Cảnh tấp nập trên sông ...



Photobucket


Quây quần trên sông  ...




Tren song 2

Trên sông mênh mông ...

III.- SINH HOẠT TRÊN SÔNG

   Ai đã từng xuôi ngược các vùng sông nước đều thấy tân mắt những cảnh sinh hoạt trên sông .

   Có năm, tôi về nhà người anh thứ Tư ở Phụng Hiệp (vùng Ngã Bảy), anh có cây xăng chuyên bán xăng dầu cho những ghe thương hồ xuôi ngược qua vùng Ngã Năm , Ngã Bảy  là một trong những chợ nổi buôn bán sầm quất nhất  nhì vùng đồng bằng Nam Bộ .

   Tôi có dịp quan sát những sinh họat trên các ghe thuyền buôn bán trên sông .

  Một chiếc ghe thương hồ chở đồ hàng bông bỏ cho các chợ , trên ghe cả gia đình sinh sống : Trẻ con, chó , gà , cây kiểng ...đủ các thứ  không kém gì họ đang sống trên đất liền .

  Trong truyện Dòng nhớ, Nguyễn Ngọc Tư mô tả chiếc ghe của người vợ trước tuy nhỏ, nhưng có mui, có treo đủ đồ hàng để bán và đặc biệt là bà nầy còn trồng cây trên ghe : "
Ngay sau lưng chỗ má tôi ngồi, bỏ khoang tát nước có một cây ớt hiểm, một cây sống đời đang trổ bông trồng chung trên miệng cái khạp bể"....(Trích Dòng Nhớ - Nguyễn Ngọc Tư) .

  Nhưng ngời ta không thấy cực khổ vì những mảnh đời trên sông nước ấy mà nhiều người không thể lìa xa cuộc sống nầy và nếu có lên bờ sinh sống thì cũng nhớ sông da diết ...

"Con nhớ ghe quá hà, con nước rồi ba không thèm ghé thăm con". (Nhớ sông  - Nguyễn Ngọc Tư) -

"Hổng biết, nó chèo khơi khơi vậy đó ba à, con cũng nghi bậy trong bụng, có bữa con rình đi theo, vợ con chèo đã đời rồi nó buông chèo lụi vô đám lá, lấy tay vịn, ngồi ở đó. Rồi chèo về, vậy à".(sđd) .

 


Trên sông 3


Sông cũng là nhà ...



sinh hoat tren song


Gia đình trên sông
(Đọc DÒNG NHỚ)




cho noi 9


Trẻ và cuộc đời sông nước




sin hoat tren song


Hai anh em trên ghe ...



Canh song nuoc

Cố lên !!



Photobucket


Cả gia đình sống trên sông



Photobucket


Đây là những người dóng đáy trên sông ăn cơm chờ đổ đụt



Photobucket


Vị khách đi trên chiếc vỏ lãi trên sông lớn ...


HẾT